follow us:
హైడ్రా… ఈ పేరు వినగానే చాలామందికి ఇప్పటికీ బుల్డోజర్లు… కూల్చివేతలు… ఆక్రమణల తొలగింపులే గుర్తొస్తాయి. కానీ ఇప్పుడు హైదరాబాద్‌లో జరుగుతున్న పరిణామాలను చూస్తే హైడ్రాకు మరో ముఖం కనిపిస్తోంది. అదే… చెరువులను కాపాడే హైడ్రా… ప్రభుత్వ ఆస్తులను పరిరక్షించే హైడ్రా… వరదల ముప్పు నుంచి నగరాన్ని రక్షించే ప్రయత్నం చేస్తున్న హైడ్రా… హైదరాబాద్‌లో కనుమరుగవుతున్న ఓపెన్ స్పేసెస్‌ను తిరిగి ప్రజలకు అందించే హైడ్రా. హైదరాబాద్ డిజాస్టర్ రెస్పాన్స్ అండ్ అసెట్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ… అంటే హైడ్రా. పేరు చెప్పినట్టుగానే దీని పని కేవలం అక్రమ నిర్మాణాలను తొలగించడం మాత్రమే కాదు. చెరువులు, నాలాలు, పార్కులు, ప్లే గ్రౌండ్స్, ఓపెన్ స్పేసెస్, ప్రభుత్వ భూములను ఆక్రమణల నుంచి రక్షించడంతో పాటు… విపత్తుల సమయంలో స్పందించడం కూడా దీని ప్రధాన బాధ్యతల్లో భాగం.
ముఖ్యంగా ఇప్పుడు హైడ్రా చెరువుల రీస్టోరేషన్‌పై పెడుతున్న ఫోకస్ హైదరాబాద్ నగరానికి చాలా కీలకంగా మారుతోంది. ఎందుకంటే హైదరాబాద్‌కు చెరువులు కేవలం అందం కాదు… అవే నగరానికి సహజమైన వాటర్ స్టోరేజ్ సిస్టమ్. భారీ వర్షం పడినప్పుడు నీటిని నిల్వ చేసేది చెరువులే. భూగర్భ జలాలు పెరగడానికి ఉపయోగపడేది చెరువులే. చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల్లో వరద ముప్పును తగ్గించడంలో కీలక పాత్ర పోషించేవి కూడా చెరువులే. ఒకప్పుడు హైదరాబాద్‌లో ఒక చెరువుకు మరో చెరువుతో కనెక్షన్ ఉండేది. వర్షం ఎక్కువగా పడితే ఒక చెరువు నిండి… అదనపు నీరు నాలాల ద్వారా మరో చెరువుకు వెళ్లేది. అక్కడి నుంచి మరో చెరువుకు… చివరకు మూసీలోకి వెళ్లే సహజమైన చైన్ సిస్టమ్ ఉండేది. నగరం విస్తరించడం… నాలాలు ఆక్రమణలకు గురికావడం… చెరువులు కుంచించుకుపోవడంతో ఈ నేచురల్ వాటర్ ఫ్లో చాలా ప్రాంతాల్లో దెబ్బతింది.
ఇప్పుడు హైడ్రా చేస్తున్న రీస్టోరేషన్‌లో అసలు కీలకమైన విషయం ఇదే. కేవలం చెరువు చుట్టూ అందమైన వాకింగ్ ట్రాక్ వేసి వదిలేయడం కాదు… చెరువులోకి వర్షపు నీరు వచ్చే ఇన్‌లెట్ ఛానల్స్‌ను పునరుద్ధరించడం… చెరువు నిండిన తర్వాత అదనపు నీరు సురక్షితంగా బయటకు వెళ్లేందుకు ఔట్‌లెట్ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయడం… పూడిక తొలగించి చెరువు లోతును పెంచడం… తద్వారా ఎక్కువ నీటిని నిల్వ చేసేలా వాటర్ హోల్డింగ్ కెపాసిటీని పెంచడం కీలకంగా మారుతోంది ..దీనికి ఉప్పల్ నల్లచెరువు ఒక మంచి ఉదాహరణగా కనిపిస్తోంది. ఆక్రమణల కారణంగా తగ్గిపోయిన చెరువు విస్తీర్ణాన్ని హైడ్రా చర్యల తర్వాత తిరిగి పెంచినట్లు వివరాలు చెబుతున్నాయి. చెరువు చుట్టూ బండ్, వాకింగ్ ట్రాక్, గజీబోస్, సిట్టింగ్ ఏరియాస్ ఏర్పాటు చేయడంతో పాటు… వర్షపు నీరు చెరువులోకి వచ్చే ఇన్‌లెట్ ఛానల్స్, అదనపు నీరు బయటకు వెళ్లే ఔట్‌లెట్ సిస్టమ్‌పై కూడా పని జరిగింది.
అంటే ఒక చెరువును రీస్టోర్ చేయడం వల్ల ఒకేసారి మూడు ప్రయోజనాలు కనిపిస్తున్నాయి. మొదటిది… చెరువు భూమి రక్షించబడుతుంది. రెండోది… భారీ వర్షాల సమయంలో నీటిని నిల్వ చేసుకునే కెపాసిటీ పెరుగుతుంది. మూడోది… చెరువు చుట్టూ ఉన్న ప్రజలకు వాకింగ్, ఎక్సర్‌సైజ్, రిలాక్సేషన్ కోసం మంచి పబ్లిక్ స్పేస్ అందుబాటులోకి వస్తుంది. కూకట్‌పల్లి నల్లచెరువు కూడా హైడ్రా రీస్టోరేషన్‌కు మరో ఉదాహరణ. పునరుద్ధరించిన నల్లచెరువును ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి మార్చి 2026లో ప్రారంభించారు. చెరువులను పునరుద్ధరించడం, నాలాల ఆక్రమణలను తొలగించడం, పిల్లలకు ఆటస్థలాలను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా హైదరాబాద్‌ను మరింత మెరుగైన నగరంగా అభివృద్ధి చేయాలన్న లక్ష్యాన్ని ప్రభుత్వం ఈ సందర్భంగా వివరించింది.
ఇక సున్నం చెరువు విషయానికి వస్తే… ఒకప్పుడు మురుగునీరు, చెత్తతో తీవ్రంగా దెబ్బతిన్న ప్రాంతాన్ని పెద్ద ఫ్రెష్ వాటర్ లేక్, పబ్లిక్ స్పేస్‌గా మార్చే పనులు చేపట్టారు. చెరువులో పూడిక తొలగించడం… లోతు పెంచడం… ఇన్‌లెట్ ఛానల్ ఏర్పాటు… కల్వర్ట్… అప్రోచ్ రోడ్స్… ఫెన్సింగ్… పాత్‌వేస్… గ్రీనరీ వంటి పనులపై హైడ్రా దృష్టి పెట్టింది. తమ్మిడికుంటలో కూడా ఇదే తరహాలో రీస్టోరేషన్ జరుగుతోంది. పేరుకుపోయిన బయో వేస్ట్, మురుగును తొలగించడం… చెరువు పరిసరాలను అభివృద్ధి చేయడం… కాలుష్యానికి కారణమయ్యే కార్యకలాపాలను నియంత్రించడం వంటి చర్యలు చేపడుతున్నారు.
ఇక్కడ మరో ముఖ్యమైన విషయం ఉంది. చెరువును కాపాడటం అంటే కేవలం అక్కడున్న నీటిని కాపాడటం కాదు. చెరువు ఎఫ్‌టీఎల్… బఫర్ జోన్… చెరువులోకి నీరు వచ్చే నాలాలు… బయటకు వెళ్లే నాలాలు… ఇవన్నీ కలిసే ఒక వాటర్ బాడీ ఎకో సిస్టమ్. వీటిలో ఏ ఒక్కటి ఆక్రమణకు గురైనా మొత్తం వ్యవస్థపై ప్రభావం పడుతుంది. అందుకే చెరువుతో పాటు దాని ఇన్‌లెట్స్, ఔట్‌లెట్స్‌ను కూడా రీస్టోర్ చేయడం కీలకం. హైడ్రా చేస్తున్న మరో ముఖ్యమైన పని ప్రభుత్వ ఆస్తుల పరిరక్షణ. నగరం వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న సమయంలో భూముల విలువ భారీగా పెరిగింది. దీంతో చెరువులు, నాలాలు, పార్కులు, ఓపెన్ స్పేసెస్, ప్రభుత్వ స్థలాలపై ఒత్తిడి పెరుగుతుంది. ఒకసారి పబ్లిక్ ల్యాండ్ ఆక్రమణకు గురై భారీ నిర్మాణాలు వచ్చాక దాన్ని తిరిగి ప్రజల కోసం తీసుకురావడం చాలా కష్టమైన పని. అందుకే ఆక్రమణ జరగకముందే గుర్తించడం… జరిగిన చోట ప్రభుత్వ రికార్డుల ఆధారంగా చర్యలు తీసుకోవడం… తిరిగి ఆక్రమణ జరగకుండా ఫెన్సింగ్ చేయడం కీలకంగా మారుతోంది.
హైడ్రా అధికారిక పోర్టల్‌లో కూడా వందలాది చెరువులను మానిటర్ చేస్తున్నట్లు పేర్కొంది. అంటే ఒకటి రెండు చెరువులకు మాత్రమే పరిమితమైన కార్యక్రమం కాకుండా… నగరంలోని వాటర్ బాడీస్, ప్రభుత్వ ఆస్తులను ఒక ప్రత్యేక వ్యవస్థ ద్వారా నిరంతరం పర్యవేక్షించే ప్రయత్నంగా దీన్ని చూడవచ్చు. మరోవైపు చెరువుల రీస్టోరేషన్ రెండో దశకు కూడా విస్తరిస్తోంది. భాగీరథమ్మ చెరువు, ఎర్ల చెరువు, రామంతాపూర్ చెరువు, కాముని చెరువు, ఇబ్రహీం చెరువు, నాచారం చెరువు, కృష్ణకాంత్ పార్క్ లేక్ వంటి వాటర్ బాడీస్‌ను తదుపరి దశల్లో పునరుద్ధరించే ప్రణాళికలు ముందుకు వచ్చాయి.
ఇందులో అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం ఫ్లడ్ మేనేజ్‌మెంట్. భారీ వర్షం పడినప్పుడు ఆ నీరు ఎక్కడికి వెళ్లాలి..? రోడ్డు మీదకు రాకూడదు… కాలనీల్లోకి వెళ్లకూడదు… ఇళ్లలోకి చేరకూడదు. సహజంగా అది చెరువుల్లోకి వెళ్లాలి. అందుకే చెరువుల లోతు పెంచడం… విస్తీర్ణాన్ని కాపాడటం… స్టార్మ్ వాటర్‌ను చెరువులకు మళ్లించడం… అదనపు నీరు సురక్షితంగా బయటకు వెళ్లే ఔట్‌లెట్స్ ఏర్పాటు చేయడం భవిష్యత్తు హైదరాబాద్‌కు చాలా కీలకం. కృష్ణకాంత్ పార్క్ లేక్ విషయంలో కూడా చెరువు లోతు, విస్తీర్ణాన్ని పెంచడం ద్వారా ఎక్కువ వరద నీటిని నిల్వ చేయగల సామర్థ్యం వస్తుందని… స్టార్మ్ వాటర్‌ను చెరువులోకి మళ్లిస్తే కృష్ణానగర్, యూసఫ్‌గూడతో పాటు దిగువ ప్రాంతాల్లో వరద ప్రభావాన్ని తగ్గించేందుకు ఉపయోగపడుతుందని హైడ్రా కమిషనర్ వివరించారు.
ఇక చెరువుల చుట్టూ వాకింగ్ ట్రాక్స్… పిల్లలకు ప్లే ఏరియాస్… ఓపెన్ జిమ్స్… గ్రీనరీ… సిట్టింగ్ ఏరియాస్ వస్తే మరో సామాజిక ప్రయోజనం కూడా ఉంటుంది. వేల కోట్ల విలువ చేసే నగర భూమి కొద్దిమంది చేతుల్లోకి వెళ్లకుండా… అదే స్థలం వేలాది మంది ప్రజలు ప్రతిరోజూ ఉపయోగించుకునే పబ్లిక్ స్పేస్‌గా మారుతుంది.ఉదయం వాకింగ్‌కు వెళ్లే సీనియర్ సిటిజన్స్… ఎక్సర్‌సైజ్ చేసే యువత… ఆడుకునే పిల్లలు… సాయంత్రం కుటుంబంతో కాసేపు ప్రశాంతంగా గడిపే సామాన్య ప్రజలు… ఇలా ఒక చెరువు పునరుద్ధరణ వల్ల మొత్తం పరిసర ప్రాంతానికి ఒక కొత్త లైఫ్ స్టైల్ స్పేస్ ఏర్పడుతుంది.
అందుకే హైడ్రా కథను కేవలం బుల్డోజర్ల దగ్గర ఆపేస్తే… అసలు జరుగుతున్న పనిలో సగం మాత్రమే చూసినట్టవుతుంది. కూల్చివేత అనేది ఒక చర్య కావచ్చు. కానీ దాని వెనుక ఉన్న పెద్ద లక్ష్యం పబ్లిక్ అసెట్స్‌ను తిరిగి ప్రజలకు అందించడం… చెరువులను రీస్టోర్ చేయడం… నాలాలను కాపాడటం… వరదల ముప్పును తగ్గించడం… హైదరాబాద్‌లో గ్రీన్ అండ్ బ్లూ స్పేసెస్‌ను భవిష్యత్ తరాలకు అందించడం. ఒకప్పుడు చెత్తతో నిండిన చెరువు… రేపు పిల్లలు ఆడుకునే ప్రాంతంగా మారితే… ఒకప్పుడు ఆక్రమణల్లో చిక్కుకున్న చెరువు… రేపు భారీ వర్షంలో వేలాది కుటుంబాలను వరద నుంచి కాపాడితే… ఒకప్పుడు ప్రజలు వెళ్లడానికి కూడా ఇష్టపడని ప్రాంతం… రేపు కుటుంబాలు సాయంత్రం ప్రశాంతంగా గడిపే పబ్లిక్ స్పేస్‌గా మారితే… అదే నిజమైన రీస్టోరేషన్.
అందుకే ఇప్పుడు హైడ్రా ముందు ఉన్న అసలు లక్ష్యం… కూల్చడం మాత్రమే కాదు… కాపాడటం. ఆక్రమణ తొలగించడం మాత్రమే కాదు… ఆ స్థలాన్ని తిరిగి ప్రజలకు ఉపయోగపడేలా తీర్చిదిద్దడం. చెరువును శుభ్రం చేయడం మాత్రమే కాదు… మళ్లీ ఆక్రమణకు గురికాకుండా శాశ్వతంగా పరిరక్షించడం. హైదరాబాద్ వేగంగా విస్తరిస్తోంది. భవనాలు ఇంకా పెరుగుతాయి… జనాభా పెరుగుతుంది… ట్రాఫిక్ పెరుగుతుంది… కాంక్రీట్ పెరుగుతుంది. కానీ అదే సమయంలో చెరువులు, నాలాలు, పార్కులు, ఓపెన్ స్పేసెస్ తగ్గిపోతే నగర జీవన ప్రమాణాలపై తీవ్ర ప్రభావం పడుతుంది. అందుకే అభివృద్ధితో పాటు ప్రకృతిని కాపాడే బ్యాలెన్స్ అవసరం.ఆ బ్యాలెన్స్‌ను తీసుకురావడంలో హైడ్రా విజయవంతమైతే… అది కేవలం కొన్ని చెరువుల రూపురేఖలు మార్చిన సంస్థగా కాదు… భవిష్యత్ హైదరాబాద్‌కు అవసరమైన సహజ సంపదను కాపాడిన సంస్థగా నిలిచే అవకాశం ఉంటుంది.
నిన్న బుల్డోజర్‌తో కనిపించిన హైడ్రా… నేడు చెరువుకు కొత్త జీవం పోస్తోంది… ఆక్రమణలో ఉన్న భూమిని ప్రజలకు తిరిగి అందిస్తోంది… వరద నీటికి దారి చూపిస్తోంది… హైదరాబాద్ భవిష్యత్తుకు రక్షణ గోడ కడుతోంది.. కూల్చివేతల హైడ్రా మాత్రమే కాదు… చెరువులను కాపాడే హైడ్రా… ప్రజల ఆస్తులను పరిరక్షించే హైడ్రా… భవిష్యత్ హైదరాబాద్‌ను సిద్ధం చేస్తున్న హైడ్రా..!
