ప్రపంచవ్యాప్తంగా తుఫాన్లు ఏర్పడే ప్రాంతాలను పరిశీలిస్తే, బంగాళాఖాతం ఎప్పుడూ ముందుంటుంది. దీనికి ప్రధాన కారణం ఇక్కడి ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు ఏడాది పొడవునా అధికంగా ఉండటమే. సముద్రపు నీటి ఉష్ణోగ్రత సాధారణంగా 27 డిగ్రీల సెల్సియస్ దాటినప్పుడు నీటి ఆవిరి రూపంలో భారీగా శక్తి విడుదలవుతుంది. బంగాళాఖాతంలో ఈ ఉష్ణోగ్రత నిరంతరం అనుకూలంగా ఉండటమే కాకుండా, సూర్యుడి వేడి నేరుగా నీటిని తాకడం వల్ల నీటి ఆవిరి వేగంగా మేఘాలుగా మారుతుంది. ఈ నిరంతర వేడి వాతావరణమే తుఫాన్లకు పుట్టినిల్లుగా మారుస్తుంది. అసలు బంగాళాఖాతంలోనే ఎక్కువగా తుఫాను ఎందుకు ఏర్పడతాయనేది ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
వర్షాకాలంలో భారతదేశంలోని గంగ, బ్రహ్మపుత్ర, మహానది, గోదావరి, కృష్ణ వంటి ఎన్నో మహా నదులన్నీ లక్షలాది క్యూసెక్కుల మంచి నీటిని బంగాళాఖాతంలోకి విడుదల చేస్తాయి. ఈ భారీ మంచినీటి ప్రవాహం వల్ల సముద్ర ఉపరితల నీటి సాంద్రత మారుతుంది. సముద్రపు పైపొరల్లో ఉప్పు శాతం తగ్గి, వేగంగా వేడెక్కే గుణం పెరుగుతుంది. సాధారణ సముద్రపు నీటితో పోలిస్తే తక్కువ లవణీయత ఉన్న పైపొర నీరు సూర్యరశ్మికి మరింత వేగంగా వేడెక్కి, ఆవిరి రూపంలో వాతావరణంలోకి శక్తిని పంపిస్తుంది. ఇది అల్పపీడనాలు, వాయుగుండాలు పుట్టుకొచ్చేందుకు ప్రధాన ఉత్ప్రేరకంగా పనిచేస్తుంది.
బంగాళాఖాతం చుట్టూ ఉన్న భూభాగాల నుంచి వేడి గాలులు సముద్రం లోపలికి వీస్తుంటాయి. అదే టైమ్ లో సముద్రంలోని చల్లని గాలులు ఇండియా, బంగ్లాదేశ్, మయన్మార్, థాయిలాండ్, శ్రీలంక వంటి దేశాల వైపు పయనిస్తాయి. ఇక్కడ మరో కీలకమైన అంశం ఏమిటంటే, ఈశాన్, నైరుతి రుతుపవనాల మార్పు సమయాల్లో గాలి ప్రవాహ వేగం బాగా తగ్గుతుంది. వాతావరణం నిశ్చలంగా మారిన ఈ సమయంలో సముద్రం మరింత వేడెక్కి, తుఫాన్లు ఏర్పడేందుకు అత్యంత అనుకూలమైన వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తుంది.
అరేబియా సముద్రంతో పోలిస్తే బంగాళాఖాతం చాలా చిన్నది, పరిమితమైన జలభాగాన్ని కలిగి ఉంది. పరిమాణంలో చిన్నదిగా ఉండటం వల్ల ఇది సూర్యుడి వేడికి చాలా త్వరగా వేడెక్కుతుంది. అరేబియా సముద్రంలో నీరు చల్లగా ఉండేందుకు పసిఫిక్ మహాసముద్రం నుంచి వచ్చే ప్రవాహాలు కొంతవరకు సహాయపడతాయి, కానీ బంగాళాఖాతం ఒక సెమీ-ఎన్క్లోజ్డ్ బేసిన్ లాగా ఉండటం వల్ల అక్కడ వేడి బయటకు పోకుండా లాక్ అయిపోతుంది. వేడి పెరిగే కొద్దీ నీటి ఆవిరి పెరిగి, అది సుడులు తిరుగుతూ శక్తివంతమైన తుఫానుగా రూపాంతరం చెందడానికి ఈ భౌగోళిక ప్రత్యేకతే ప్రధాన కారణం.
బంగాళాఖాతంలో పుట్టే తుఫాన్లు కేవలం పుట్టడంతోనే ఆగిపోవు. అవి తూర్పు తీరమైన ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒడిశా, పశ్చిమ బెంగాల్తో పాటు బంగ్లాదేశ్ తీరాలను గట్టిగా ఢీకొంటాయి. తీరాన్ని తాకగానే సుడుల రూపంలో ఉన్న మేఘాలు చెల్లాచెదురై గంటకు వందల కిలోమీటర్ల వేగంతో ఈదురుగాలులను, కుండపోత వర్షాలను కురిపిస్తాయి. సముద్రపు నీరు భారీ అలల రూపంలో భూమిపైకి దూసుకొచ్చి తీరప్రాంతాలను ముంచెత్తుతుంది. ఈ భౌగోళిక రహస్యాలన్నింటి కారణంగానే బంగాళాఖాతం ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రమాదకరమైన తుఫాన్ల జోన్గా పేరుగాంచింది. ఇదిలా ఉంటే..ప్రస్తుతం ఏపీకి ‘ఆర్నబ్’ తుఫాన్ ముప్పు పొంచి ఉన్న నేపథ్యంలో ఏపీ ప్రభుత్వం అలర్ట్ అయింది. దీంతో అధికారులు అత్యవసర హెచ్చరికలు జారీ చేశారు.
